RADZIEJÓW - miasto powiatowe na wzgórzu (126 m npm.), ok. 4000 mieszkańców Osada należała do klasztoru w Mogilnie, a następnie do kapituły płockiej. W 1252r. otrzymała prawa miejskie, potem Władysław Łokietek i Władysław Jagiełło nadali miastu liczne przywileje handlowe. Gród radziejowski stanowił siedzibę kasztelanii, później starostwa grodowego i był miejscem odbywania sądów grodzkich i sejmików dla województwa inowrocławskiego i brzesko-kujawskiego. W XVI w. powstało w mieście duże skupisko kalwinów, którzy posiadali tu swoją gminę. W okresie oświecenia istniało w Radziejowie Kolegium Piajrów (1720r.), które było wówczas jedyną wyższą szkołą na terenie Kujaw. Po pożarze przeniesiono je w 1819r. do Włocławka. Miasto, które po wojnach szwedzkich chylić się zaczeło ku upadkowi, w XIXw. straciło rangę siedziby powiatu - odzyskując ją dopiero w 1956r. Gotycki koścół franciszkański z klasztorem, prawdopodobnie fund. Władysława Łokietka.Profilowany gotycki portal, wyposażenie wnętrza barokowe, w nawie tablica pamiątkowa z okazji 600-nej rocznicy bitwy pod Płowcami. Kościół gotycki p.w. Wniebowzięcia NMP z 1331r. W północnej kaplicy ołtarz z XVIIIw. z krucyfiksem ( prawdopodobnie z XVIw,) z XVIII-w. rzeźbami.

("Województwo bydgoskie Przewodnik"; 1967; s. 337)

RADZIEJÓW - miasto i gmina w południowej części województwa kujawsko- pomorskiego, w powiecie radziejowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego.Według danych z 30 czerwca 20042, miasto miało 5804 mieszkańców. Pierwsza udokumentowana wzmianka w źródłach historycznych o Radziejowie pochodzi z 1142 roku, mówiąca o nadaniu grodu klasztorowi w Mogilnie.W pod koniec XIII wieku Radziejów zaczął przekształcać się z znaczący na okolicę ośrodek administracyjny. Ustanowiona kasztelania powołana do sprawowania władzy sądowniczej i wojskowej miała niedługą żywotność. Autonomię swoją utraciła w końcu wieku na rzecz kasztelanów kruszwickich. Istniejąca komora celna zapewniała dochody, zbrojną pomoc oraz komasację zgromadzonych towarów w skarbcach i spichlerzach.

Do najważniejszych zabytków w mieście zaliczyć należy kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny z 1331 roku oraz klasztor i kościół o. o. franciszkanów, którego fundatorem był w 1331 roku król Władysław Łokietek. Na terenie radziejowskiego powiatu znajduje się kilka znanych z wydarzeń historycznych miejscowości. Do najważniejszych i nierozerwalnie związanej z naszą przeszłością są Płowce, położone na szlaku Radziejów - Brześć Kujawski, słynne z bitwy w 1331 roku między wojskami Władysława Łokietka i Zakonu Krzyżackiego. We wsi znajduje się murowany dwór z 1759 roku, spichlerz oraz park krajoznawczy. W Piotrkowie Kujawskim znajduje się murowany kościół św. Jakuba z pierwszej połowy XVI wieku. W Krzywosądzy znajduje się dwór Modlińskich z połowy XIX wieku oraz na cmentarzu parafialnym nagrobek Heleny Modlińskiej - wnuczki Adama Mickiewicza.

(Wikipedia)