Gajewscy i Kulczyk - miejsca

Bodzanowo
"Wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Dobre.
W 1827r w Bodzanowie było 19 domów, w których mieszkały 224 osoby. Majątek ziemski wraz z folwarkami Adolfów i Gralewo miał powierzchnię 1843 morgi. We wsi były też grunty włościańskie o powierzchni 126 mórg. Przed II wojną światową właścicielem majątku ziemskiego o powierzchni 554 ha był Teofil Sikorski. Bodzanowo należy do parafii Byczyna."
www.pl.wikipedia.org

Czołpin
"Wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Dobre."
www.pl.wikipedia.org

Gdynia
'Gdzie Polska wymarzyła sobie budowę swojego Nowego Jorku'. Pod takim tytułem w 1920 roku 'National Geographic Magazine' przedstawił zdjęcia z opisem skromnej wioski rybackiej, kończąc komentarz słowami: '...Wszystko to musi ustąpić pochodowi postępu, gdy Gdynia stanie się wielkim portem'. Cały świat dowiedział się, gdzie Polacy chcą zbudować miasto swoich marzeń, miasto z morza. Mało kto wierzył wówczas, że stanie się to tak szybko.
Dzisiejsze miasto Gdynia nazwę swą wzięło prawdopodobnie od wioski Kedkino (Gdina - Gdynia), którą książę Pomorski Swantopełk II, w dniu 23 kwietnia 1224 roku darował klasztorowi w Oliwie wzgl. OO. Cystersom, zawiadającym wówczas tym klasztorem. Z pewnością stwierdzają odnośne dokumenty w roku 1253 istnienie Gdyni (Gdina) jako wioski należącej do parafji oksywskiej. Wówczas Gdynia była wioską pańską (rycerską) panów z Rusocina. W roku 1380 Gdynia przeszła mocą darowizny pana na Rusocinie na własność klasztoru kartuskiego, w którego ręku utrzymała się aż do kasaty klasztoru. Rok 1789 notuje Gdynię jako wieś królewską z 21 ogniskami. W roku 1827 dzieli się majątek sołtysa, a w roku 1892 majątek leżący na górach przyległych do wioski przechodzi w ręce niemieckie i otrzymuje nazwę Kamiennej Góry. Po umiastowieniu Gdyni w dniu 22 lutego 1926 r. została włączona do Gdyni także wioska Oksywie.
Sławomir Kitowski "Gdynia Miasto z morza i marzeń"

Krężoły
Miejscowść ta znajduje się w województwie kujawsko-pomorskim (dawne woj. bydgoskie). Należy do gminy Złotniki Kujawskie. Zamieszkuje ją niewiele ponad 100 osób.

Krzywosądz
"Krzywosądz jest wsią bardzo starą. W czasie prac wykopaliskowych na jej terenie odkryto osadę bagienną i groby z okresu wczesnośredniowiecznego.
Krzywosądz należał niegdyś do rodziny Krzywosądów herbu Niesioba, którzy w roku 1228, wraz z Konradem Mazowieckim, podpisać mieli akt nadania Krzyżakom ziemi Chełmińskiej. W ręku Krzywosądów wieś znajdowała się aż do XVI w. Niektórzy z dziedziców Krzywosądzy piastowali wysokie dostojeństwa w kraju (Wojciech Krzywosąd był w 1362 r. wojewodą Brzeskim, a Przybysławw 1433 r. - cześnikiem Kujawskim. Wiadomo, że w 1789 r. posiadał ją Aleksander Modliński, a w latach 80-tych XIX wieku dziedzicem Krzywosądzy był Józef Modliński. W XIX wieku Modlińscy wybudowali tu dwór murowany, istniejący do dziś (obecna plebania), usytuowany w pięknym i obszernym ogrodzie dzikich drzew.
Oprócz tego w Krzywosądzy XIX-wiecznej znajdowało się 7 wielkich domów, w których mieszkali włościanie oraz 5 innych domów, stanowiących mieszkanie proboszcza, służby kościelnej, wójta gminy Sędzin, służby dworskiej oraz dom zajezdny i dom szkolny zbudowany z gliny w 1880 r. Rok założenia parafii jest nie znany, wnioskując z dawności osady i bliskości Kruszwicy, sądzić można, że odnosi się do bardzo dawnych czasów. Pierwotnie w Krzywosądzy istniał kościół drewniany, ale ten — jak pisze XIX-wieczny historyk 'z własności swojej zlupiony został przez dziedziców Zakrzewskich, oddanych nauce Kalwina'. Brak stałego plebana doprowadził świątynię do ruiny. W roku 1643 powstał nowy kościół ufundowany przez Stanisława Zakrzewskiego. Po kolejnych perypetiach dzisiejszy kształt kościoła (neogotycka świątynia z drzewa dębowego) nadali mu Józef i Ludwika z Biesiekierskich Modlińscy.
W okresie zaborów, po 1815 r., zarówno Dobre, jak i Krzywosądz znalazły się pod panowaniem rosyjskim, granicząc z zaborem pruskim. Powstanie na ziemi kujawskiej wiązało się z obiema wsiami. Tu znajdowały się punkty przerzutu ludzi, tu odbywał się szereg krwawych bitew, tu wreszcie wkroczył pierwszy dyktator powstania styczniowego Ludwik Mierosławski, który by podnieść ducha narodu, wydał odezwę 'Kmiecie!! Tylko chmarą. Tylko wszyscy. Tylko razem.'. Niestety nie zdążyła ona przynieść oczekiwanych rezultatów, bowiem wtedy to w okolicach Dobrego i Krzywosądzy rozegrała się krwawa bitwa, w wyniku której oddział Mieroslawskiego został rozbity. Bitwa pod Dobrem została uwieczniona w pamiętniku A. Chmielewskiego: 'Kilkudziesięciu biedaków wpędzili do jeziora w Dobrem i strzelając jak do kaczek wszystkich wystrzelali. Jeden tylko mój znajomy, brat Kazimierzowej Mielęckiej, cudem ocalał...'. Winą za klęskę pod Krzywosądzą i Dobrem obarczono m.in. Mielęckiego — pierwszego przywódcę powstania na Kujawach. Mniema się, iż swoim spóźnionym przybyciem przyczynił się on do przegranej dyktatora."
http://jardor.webpark.pl/

Rumia
"Rumia leży przy zachodnich, gęsto zalesionych stokach Pradoliny Kaszubskiej nad ciekiem wodnym o wdzięcznej nazwie Zagórska Struga, w bardzo charakterystycznym topograficznie miejscu, na pograniczu różnych form krajobrazowych. (...)
Znanych jest z terenów Rumi wiele nazw różnych obiektów geograficznych: zamieszkałych, wodnych (np. rzek) i lądowych (np. pól, łąk, lasów, gór, dolin, głazów). Nazewnictwo to jest efektem ciągłego rozwoju osadnictwa na tych ziemiach od zamierzchłych czasów, o czym świadczą już pierwsze źródła pisane, np. przywilej księcia Mściwoja II z 1283r., potwierdzony przezeń w 1295r, a przez mistrza Ludolfa Königa w 1343r., wyznaczający przebieg granic wsi Rumia:
'...zacząwszy tam, gdzie dwie rzeki Rada i Rumna się zlewają [tzw. Krzyżowe], dalej wzdłuż rzeki Rumne do miejsca, gdzie schodzą się dwie rzeki Cissova i Rumna [tzw. Konitop] i odtąd w prostej linii od wielkiego kamienia przy drodze publicznej [tzw. Balbierstein], gdzie bierze początek strumień Crampa, od kamienia prosto do mostu blisko wsi Sagorz, dalej prosto przez gościniec publiczny oznaczony drzewami, w kierunku Radam do dębu blisko strumienia Bealcam przy drodze publicznej i dalej wprost do miejsca, gdzie wymienione rzeki Rada i Rumna zlewają się...'."
www.rumia.pl

"Korzystna lokalizacja oraz obfitość wody i lasów sprawiła, iż teren Rumi ludzie zamieszkiwali od II tys. p.n.e. Osadnictwo o charakterze stałym pojawiło się w miejscu Starej Rumi i Zagórza w V w. p.n.e., zaś na początku n.e. funkcjonowała duża osada przemysłowa, której mieszkańcy zajmowali się wytopem żelaza. Pozostałości osady halę-produkcyjną i piec dymarkę, odkryli w latach 90. XX w. gdańscy archeolodzy.
We wczesnym średniowieczu Zagórza strzegło grodzisko obronne typu wyżynnego. Po uformowaniu się polskiego państwa tutejszy obszar należał do namiestników gdańskich. Ok. 1217 r. książę pomorski Świętopełk II nadał Rumie klasztorowi cystersów w Oliwie; w posiadaniu zakonników wieś znajdowała się aż do 1772 r. Natomiast Zagórze nadal stanowiło własność książąt pomorskich, następnie Krzyżaków i (od 1466 r.) polskich królów pod bezpośrednim zarządem starostów puckich.
Zarówno ziemie państwowe, jak i kościelne, były zarządzane po "gospodarsku", więc nad Zagórską Strugą pojawiły się dochodowe młyny oraz napędzane wodą kuźnie, tartaki, folusze (rodzaj warsztatów sukienniczych). Gospodarczy rozwój przerwały niszczące najazdy szwedzkie z lat 1627, 1655-56, 1709 oraz wielki pomór, w wyniku których zaludnienie zmniejszyło się w ciągu XVII w. o 2/3. Po I rozbiorze Polski Rumia dostała się pod panowanie Prus; państwo pruskie skonfiskowało dobra klasztoru oliwskiego. W 1819 r. władze sprzedały jeden z folwarków (dzisiejsze Janowo) osobie prywatnej, która odłączyła go od wioski, przekształcając w dobra rycerskie johhanisdorf.
Po wybudowaniu linii kolejowej ze Szczecina do Gdańska (1870 r.), Zagórze znalazło się na ważnym szlaku komunikacyjnym, co przyczyniło się do ponownego wzrostu gospodarczego Rumi. I wojna światowa ominęła ziemię kaszubską; po powrocie Pomorza do Polski Rumia znalazła się w starostwie puckim. Na obrzeżach wioski zlokalizowano niewielkie lotnisko wojskowe, które później przekształcono w lotnisko cywilne.
W 1934 r. w wyniku reformy administracyjnej z Rumi, Zagórza, Kazimierza i Łężyc utworzono gminę wiejską Rumia-Zagórze, której wójtem został Hipolit Roszczynialski.
II Wojna Światowa przyniosła ogromne straty. l września 1939 r. ok. godz. 5.50 niemieckie samoloty zbombardowały lotnisko. 9 września nieprzyjacielskie wojska podeszły do Zagórza. Ponieważ okoliczne wioski wchodziły w skład umocnień przedpola obrony Kępy Oksywskiej, do 12 września toczyły się w Rumi krwawe walki. W czasie okupacji w Rumi funkcjonował obóz pracy, zaś mieszkańcy byli represjonowani i wywożeni na roboty przymusowe.
W 1954 r. Rumia otrzymała prawa miejskie, jednak z gminy wyłączono typowo wiejskie sołectwa - Łeżyce i Kazimierz. Młode miasto najszybciej rozwijało się w pierwszej dekadzie, gdy udostępniono pod budownictwo mieszkaniowe tereny po zlikwidowanym lotnisku wojskowym. Do 1965 r. liczba mieszkańców Rumi zwiększyła się dwukrotnie. Równie silny wzrost spowodowała na przełomie lat 80/90. budowa jedynego osiedla z wielkiej płyty Janowa.
www.rumia.mtk.pl

Reda
"Dokumenty pisane pochodzące ze średniowiecza wymieniają Grężlewo - osadę na obecnym obszarze Redy. W 1358 roku osada występuje pod nazwą Granslaw, w 1398 Granissow lub Granslow . W 1400r. nazwa miejscowości brzmiała Redau, zaś w 1433 r. Rede. Od 1500 r. nosi stale nazwę Reda pochodzącą od nazwy rzeki, nad którą jest położona.
We wczesnym średniowieczu, w drugiej połowie X w., administracyjny obszar Redy wchodził w obręb Pomorza Wschodniego. W tym czasie następowało intensywne wypalanie i wycinanie lasów dla potrzeb gospodarczych. Pojawiło się skupisko osad otwartych na obszarze Ciechocino - Pieleszewo - Reda. W tym okresie spotykamy się z własnością drobnorycerską, która przechodziła często w posiadanie kościoła. W papieskim potwierdzeniu posiadłości klasztoru oliwskiego w 1245 roku, mówi się o dziesięcinie z jazu w Redzie. Pieleszewo, Reda i Ciechocino należały jednak do panującego. Pomorzem Wschodnim zarządzał z ramienia panującego władcy namiestnik. Po zagarnięciu w 1309r. Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków, omawiane obszary należały do komturstwa gdańskiego i podlegały urzędowi rybickiemu w Pucku.
Pierwsza źródłowa informacja o Redzie pochodzi z kontraktu lokacyjnego z 1357 roku. Dokument ten stwierdza istnienie na tym terenie osady na prawie chełmińskim. Właścicielami tej osady byli Krzyżacy. Mieszkańcy wsi uzyskali wówczas prawo spławiania drewna rzeką Redą do morza. Rzeka przez wiele wieków była wykorzystywana jako arteria komunikacyjna i w związku z tym nie wolno było budować na niej jazów i innych zapór uniemożliwiających żeglugę. Uruchomiono jednak nad jej brzegami zakłady produkcyjne, o czym informuje wzmianka z 1400 roku, mówiąca o istnieniu w Redzie młyna zbożowego, istniejącego od 1340 roku, oraz kuźnicy. W 1340 r. była tu również karczma oraz drewniany kościół z XII w. Przetrwał on do XVII w., kiedy to spłonął. Został on wkrótce odbudowany z tzw. muru pruskiego i służył wiernym do końca XIX. W 1903 roku zbudowano nowy kościół w stylu neogotyckim, a stary rozebrano.
Wiek XV to okres wojen toczących się na Pomorzu. Nie oszczędziły one i Redy. Najwięcej ucierpiała w okresie grabieżczych napadów grup żołnierskich podczas wojny 13-letniej oraz w czasie wojen szwedzkich. Szczególnie dał się we znaki król szwedzki Gustaw Adolf, nazywany często "rabusiem Europy", który zająwszy obszary Wybrzeża, organizował systematycznie wyprawy oddziałów wojskowych do rabowania majątków szlacheckich i zagród chłopskich. Podczas jednej z takich wypraw, która wyruszyła z Pucka, zrabowano ok. 2000 sztuk owiec i kilkaset sztuk bydła.
W 1772 r., w wyniku pierwszego rozbioru Polski, Reda znalazła się w granicach monarchii pruskiej na blisko półtora wieku. Znaczniejszy rozwój Redy nastąpił dopiero po wybudowaniu dróg bitych z Gdańska do Lęborka i Pucka. W 1869 r. było już 55 domów i 692 mieszkańców, w tym 629 katolików i 63 ewangelików.
Dnia 10 lutego 1920 r. wojsko polskie Frontu Pomorskiego wkroczyło do Redy i pobliskich miejscowości. Wraz z wkroczeniem wojska administracja samorządowa przeszła w ręce Polaków.
W latach 1945-1954 wsie Reda, Pieleszewo i Ciechocino podlegały administracyjnie gminie Wejherowo. Pierwszym sołtysem Redy został Denc, a Ciechocina - Józef Kreft. Z dniem 1 stycznia 1955 r. w Redzie powołana została Gromadzka Rada Narodowa. W jej zasięg działania oprócz Redy wchodziły : Ciechocino, Pieleszewo i Państwowe Gospodarstwo Rolne Kąpino. Z chwilą uzyskania przez Redę praw osiedlowych, tj. 1 stycznia 1956 r., wyłączono z granic administracyjnych osiedle Kąpino. Reda została miastem 1 stycznia 1967 r."
www.reda.pl