Bobowo
"To gminna wieś, w odległości 11 km na południe od Starogardu Gdańskiego. Przez położoną nad Węgiermucą osadę przechodził prawdopodobnie szlak bursztynowy, a w roku 997 nauczał tu św. Wojciech, podążający do Prus. Pierwsza wzmianka o Bobowie pochodzi z roku 1352. W połowie XIV wieku powstała tu niewielka kaplica, przebudowana w następnym stuleciu w istniejący do dziś kościół św. Wojciecha. W okresie reformacji tutejsza ludność przeszła na luteranizm i w drugiej połowie XVI wieku na około 40 lat przejęła świątynię. Dopiero edyktem królewskim z roku 1596 przywrócono w Bobowie kapłana katolickiego. (...) Pożar, który wybuchł w roku 1906, doprowadził do znacznego zniszczenia kościoła, a jego odbudowa trwała do roku 1911."
Jarosław Ellwart "Kociewie i Bory Tucholskie. Przewodnik turystyczny"
"Niemieckie Bobau, wieś okazała włościańska, nad szosą wiodącą ze Skurcza do Starogardu, w powiecie starogardzkim; obszaru ziemi obejmuje 5774 morgów, mieszkańców ogółem 1271 i to: katolików 1192, protestantów 71, żydów 8.
W miejscu jest szkoła kilkuklasowa, kościół katolicki parafialny, poczta i stacya telegraficzna.
Życie polskie jest znacznie ożywione w Bobowie; od wielu lat istnieje polskie towarzystwo rolnicze, bank polski włościański; często urządzają się polskie przedstawienia amatorskie.
Kiedy około roku 1554 umarł tu ostatni proboszcz katolicki Paweł, wtedy bez wiedzy biskupa, przysłał tu starosta gniewski Achacy Czema luterskiego swojego kaznodzieję. Przez całe 42 lat chodzili parafianie na jego nabożeństwo, wcale nie wiedząc, że trwali w odstępstwie. Dopiero za biskupa Rozrażewskiego został kościół przywrócony katolikom rok 1596.
Okolica żyzna, prowadzi znaczny handel zbożem. Polski bank ludowy, założony 1866 r., w 1879 r. liczył 214 członków, brał 8-9 procent, deponentom dawał 6 procent, miał obrotu 92744 marek. W okolicy Bobowa starożytnicy odnajdują urny grobowe (odosobnione).
"Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich"
Gdynia
'Gdzie Polska wymarzyła sobie budowę swojego Nowego Jorku'. Pod takim tytułem w 1920 roku 'National Geographic Magazine' przedstawił zdjęcia z opisem skromnej wioski rybackiej, kończąc komentarz słowami: '...Wszystko to musi ustąpić pochodowi postępu, gdy Gdynia stanie się wielkim portem'. Cały świat dowiedział się, gdzie Polacy chcą zbudować miasto swoich marzeń, miasto z morza. Mało kto wierzył wówczas, że stanie się to tak szybko.
Dzisiejsze miasto Gdynia nazwę swą wzięło prawdopodobnie od wioski Kedkino (Gdina - Gdynia), którą książę Pomorski Swantopełk II, w dniu 23 kwietnia 1224 roku darował klasztorowi w Oliwie wzgl. OO. Cystersom, zawiadającym wówczas tym klasztorem. Z pewnością stwierdzają odnośne dokumenty w roku 1253 istnienie Gdyni (Gdina) jako wioski należącej do parafji oksywskiej. Wówczas Gdynia była wioską pańską (rycerską) panów z Rusocina. W roku 1380 Gdynia przeszła mocą darowizny pana na Rusocinie na własność klasztoru kartuskiego, w którego ręku utrzymała się aż do kasaty klasztoru. Rok 1789 notuje Gdynię jako wieś królewską z 21 ogniskami. W roku 1827 dzieli się majątek sołtysa, a w roku 1892 majątek leżący na górach przyległych do wioski przechodzi w ręce niemieckie i otrzymuje nazwę Kamiennej Góry. Po umiastowieniu Gdyni w dniu 22 lutego 1926 r. została włączona do Gdyni także wioska Oksywie.
Sławomir Kitowski "Gdynia Miasto z morza i marzeń"
Kacyk al. Kaczki małe, Kacze małe, niem. Kl. Katz, w dok. Kl. Katze, Katztza, rycerskie dobra, pow. wejherowski, na bitym trakcie gdańsko-żarnowskim, przy brzegu zatoki puckiej, nad strugą Kaczą.
Kac al. Kac wielki, Kaczki wielkie, Kacze wielkie, niem. Gr. Katz, wieś włośc. kościelna, pow. wejherowski, nad strugą Kaczą i jeziorem, blisko brzegu zatoki puckiej.
Radłowo, kaszub. Redłowo, 1710 Wysokie Redłowo, niem. Hochredlau, hoch-Redlau i Redlau, dok. 1365 Redelow, majętność chełmińska na Kaszubach, w pięknem położeniu, niedaleko zatoki Puckiej, nad rzeką Kaczą, na redłowskich wzgórzach (Redlauer Hochen), stąd nazwa Wysokie Redłowo, pow. wejherowski.
"Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego"
Nowa Cerkiew
Położona jest 8 km na południe od Pelplina. (...) Pierwszy zapis, z roku 1302, odnotowuje tę osadę pod niemiecką nazwą Nuwekirche. Wyraz cerkiew pojawia się w oficjalnych dokumentach dopiero w roku 1583. Wówczas od dawna już nie uzywano tego określenia. Wynika z tego, że słowo cerkiew było tradycyjnym członem nazwy, zachowanym przez lud. Może to sugerować, że pierwszy kościółek powstał dużo wcześniej, gdyż w użyciu był jeszcze ten wyraz (początki chrześcijaństwa na pomorzu - X i XI wiek). (...) Według istniejących zapisów parafię w Nowej Cerkwi założyli cystersi w roku 1274. W czasie najazdu husytów na Pomorze czescy żołnierze po zniszczeniu wsi spalili przywilej osadniczy z roku 1302. W okresie reformacji prawie cała ludność Nowej Cerkwi przyjęła luteranizm. Podobno w roku 1583 miejscowy proboszcz musiał zgodzić się nawet na luterańskich rodziców chrzestnych. Otoczony cmentarzem z neogotycką bramą trójnawowy kościół w najstarszych fragmentach pochodzi z XIV wieku (prezbiterium, zakrystia, wieża).
Jarosław Ellwart "Kociewie i Bory Tucholskie. Przewodnik turystyczny"
Pączewo
To stara wieś włościańska, leżąca przy trakcie łączącym Skórcz ze Starogardem. Prawdopodobnie nazwę wsi utworzono od imienia mieszkającego tu Pączka. Pierwsza wzmianka o Pączewie pochodzi z roku 1341. Tutejsza parafia utworzona została prawdopodobnie jeszcze za panowania Mściwoja II. Zresztą nieduży gotycki kościółek z XIV wieku stanowi najciekawszy obiekt niewielkiej obecnie wsi. Orientowaną świątynię Zwiastowania NMP wybudowano z kamieni polnych i cegieł, podobnie jak kościół w Skórczu, w połowie XIV stulecia. Przysadzista, czterokondygnacyjna wieża z renesansowymi szczytami powstała w XVII wieku, a jej fundatorem był podobno bogaty miejscowy chłop, wyniesiony później przez króla Jana Kazimierza do stanu szlacheckiego.
Jarosław Ellwart "Kociewie i Bory Tucholskie. Przewodnik turystyczny"
Rumia
"Rumia leży przy zachodnich, gęsto zalesionych stokach Pradoliny Kaszubskiej nad ciekiem wodnym o wdzięcznej nazwie Zagórska Struga, w bardzo charakterystycznym topograficznie miejscu, na pograniczu różnych form krajobrazowych. (...)
Znanych jest z terenów Rumi wiele nazw różnych obiektów geograficznych: zamieszkałych, wodnych (np. rzek) i lądowych (np. pól, łąk, lasów, gór, dolin, głazów). Nazewnictwo to jest efektem ciągłego rozwoju osadnictwa na tych ziemiach od zamierzchłych czasów, o czym świadczą już pierwsze źródła pisane, np. przywilej księcia Mściwoja II z 1283r., potwierdzony przezeń w 1295r, a przez mistrza Ludolfa Königa w 1343r., wyznaczający przebieg granic wsi Rumia:
'...zacząwszy tam, gdzie dwie rzeki Rada i Rumna się zlewają [tzw. Krzyżowe], dalej wzdłuż rzeki Rumne do miejsca, gdzie schodzą się dwie rzeki Cissova i Rumna [tzw. Konitop] i odtąd w prostej linii od wielkiego kamienia przy drodze publicznej [tzw. Balbierstein], gdzie bierze początek strumień Crampa, od kamienia prosto do mostu blisko wsi Sagorz, dalej prosto przez gościniec publiczny oznaczony drzewami, w kierunku Radam do dębu blisko strumienia Bealcam przy drodze publicznej i dalej wprost do miejsca, gdzie wymienione rzeki Rada i Rumna zlewają się...'."
www.rumia.pl
"Korzystna lokalizacja oraz obfitość wody i lasów sprawiła, iż teren Rumi ludzie zamieszkiwali od II tys. p.n.e. Osadnictwo o charakterze stałym pojawiło się w miejscu Starej Rumi i Zagórza w V w. p.n.e., zaś na początku n.e. funkcjonowała duża osada przemysłowa, której mieszkańcy zajmowali się wytopem żelaza. Pozostałości osady halę-produkcyjną i piec dymarkę, odkryli w latach 90. XX w. gdańscy archeolodzy.
We wczesnym średniowieczu Zagórza strzegło grodzisko obronne typu wyżynnego. Po uformowaniu się polskiego państwa tutejszy obszar należał do namiestników gdańskich. Ok. 1217 r. książę pomorski Świętopełk II nadał Rumie klasztorowi cystersów w Oliwie; w posiadaniu zakonników wieś znajdowała się aż do 1772 r. Natomiast Zagórze nadal stanowiło własność książąt pomorskich, następnie Krzyżaków i (od 1466 r.) polskich królów pod bezpośrednim zarządem starostów puckich.
Zarówno ziemie państwowe, jak i kościelne, były zarządzane po "gospodarsku", więc nad Zagórską Strugą pojawiły się dochodowe młyny oraz napędzane wodą kuźnie, tartaki, folusze (rodzaj warsztatów sukienniczych). Gospodarczy rozwój przerwały niszczące najazdy szwedzkie z lat 1627, 1655-56, 1709 oraz wielki pomór, w wyniku których zaludnienie zmniejszyło się w ciągu XVII w. o 2/3. Po I rozbiorze Polski Rumia dostała się pod panowanie Prus; państwo pruskie skonfiskowało dobra klasztoru oliwskiego. W 1819 r. władze sprzedały jeden z folwarków (dzisiejsze Janowo) osobie prywatnej, która odłączyła go od wioski, przekształcając w dobra rycerskie johhanisdorf.
Po wybudowaniu linii kolejowej ze Szczecina do Gdańska (1870 r.), Zagórze znalazło się na ważnym szlaku komunikacyjnym, co przyczyniło się do ponownego wzrostu gospodarczego Rumi. I wojna światowa ominęła ziemię kaszubską; po powrocie Pomorza do Polski Rumia znalazła się w starostwie puckim. Na obrzeżach wioski zlokalizowano niewielkie lotnisko wojskowe, które później przekształcono w lotnisko cywilne.
W 1934 r. w wyniku reformy administracyjnej z Rumi, Zagórza, Kazimierza i Łężyc utworzono gminę wiejską Rumia-Zagórze, której wójtem został Hipolit Roszczynialski.
II Wojna Światowa przyniosła ogromne straty. l września 1939 r. ok. godz. 5.50 niemieckie samoloty zbombardowały lotnisko. 9 września nieprzyjacielskie wojska podeszły do Zagórza. Ponieważ okoliczne wioski wchodziły w skład umocnień przedpola obrony Kępy Oksywskiej, do 12 września toczyły się w Rumi krwawe walki. W czasie okupacji w Rumi funkcjonował obóz pracy, zaś mieszkańcy byli represjonowani i wywożeni na roboty przymusowe.
W 1954 r. Rumia otrzymała prawa miejskie, jednak z gminy wyłączono typowo wiejskie sołectwa - Łeżyce i Kazimierz. Młode miasto najszybciej rozwijało się w pierwszej dekadzie, gdy udostępniono pod budownictwo mieszkaniowe tereny po zlikwidowanym lotnisku wojskowym. Do 1965 r. liczba mieszkańców Rumi zwiększyła się dwukrotnie. Równie silny wzrost spowodowała na przełomie lat 80/90. budowa jedynego osiedla z wielkiej płyty Janowa.
www.rumia.mtk.pl
Rzeżęcin
"Niewielka wieś w gminie Morzeszczyn. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1316 r., kiedy wieś otrzymała prawo chełmińskie. Cystersi pelplińscy sprowadzili tu osadników niemieckich, którym powierzyli karczmę i sołectwo.
We wsi znajduje się kapliczka przydrożna z dzwonem. W odległości 400 m od Rzeżęcina w kierunku północnym, przy skrzyżowaniu dróg, ustawiono pomnik ku czci 24 Polaków zamordowanych przez hitlerowców w latach 1939-1945, a także znajduje się tu dąb wolności z 1920 r., który posadził dróżnik Miszewski w miejscu, gdzie dowódca polskich oddziałów maszerujących do Pelplina dokonał rano 28 stycznia 1920 r. przeglądu swoich żołnierzy."
www.ekociewie.pl
Wysoka
"Wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Bobowo."
www.pl.wikipedia.org
|